Nierstenen, voorkomen is beter dan genezen

Een niersteenaanval is vaak erg pijnlijk. Wanneer je een maal nierstenen hebt gehad, is de kans dat ze terugkomen heel groot. Dus ook hier geldt; voorkomen is beter dan genezen. Maar hoe kun je nierstenen voorkomen?

Wat zijn nierstenen?

Nierstenen zijn steenvormige afwijkingen, die in het nierbekken ontstaan. Nierstenen zijn een vaak voorkomend probleem. Zij ontstaan 2 keer zo vaak bij mannen dan bij vrouwen en de eerste steen ontstaat meestal wanneer iemand tussen de 20 en 30 jaar oud is. Het aantal mensen dat nierstenen heeft neemt in de Westerse wereld toe. Wellicht is hier een link met de veranderingen in levenswijze en eetgewoonten. Nierstenen kunnen gevormd worden door oververzadiging van de urine met kristallen, vooral calcium- en oxalaatkristallen.

Soorten nierstenen

Er is niet één soort niersteen maar er worden vier typen nierstenen onderscheiden, te weten:

  • Calciumstenen
    Grofweg 85% van alle nierstenen bestaan uit calciumzouten, zoals calciumfosfaat en/of calciumoxalaat.
  • Struvietstenen of ammoniummagnesiumfosfaatstenen
    Zo’n 10 tot 15% zijn stenen die uit struviet bestaat. Dit type komt vooral voor bij vrouwen en ontstaan vaak als een gevolg van herhaaldelijke urineweginfecties.
  • Urinezuurstenen
    Deze stenen treedt vooral op bij mensen die last hebben van jicht.
  • Cystinestenen
    Deze stenen zijn een zeldzaam verschijnsel en kan bij sommige stofwisselingsziekten optreden.

Drink voldoende

Het belangrijkste advies is om voldoende te drinken. Onder voldoende drinken verstaan we tussen de 1,5 en 2 liter per dag. Drink vooral tijdens het eten en vlak voor dat je naar bed gaat omdat direct na een maaltijd en ‘s nachts de urine het meest geconcentreerd is. Hierdoor kunnen er gemakkelijk grote kristallen/nierstenen ontstaan. Drink bij voorkeur water of sap van citrusvruchten (citroen, sinaasappel of grapefruit), en vermijd grote hoeveelheden sterke thee, ijsthee en zoete dranken.

Eet minder oxalaatrijke voeding

De meeste nierstenen bestaan vooral uit calciumzouten. Eén van de grootste oorzaken in het ontstaan van calcium houdende nierste¬nen is oxalaat (oxaalzuur). Calcium kan zich verbinden met oxalaat tijdens de spijsvertering, waardoor calciumoxalaat ontstaat. Dat is een goede voedingsbodem voor nierstenen.

Het advies is dan ook om oxaalzuurrijke producten zoveel mogelijk te beperken. Producten waarin veel oxalaat zit zijn verse bladgroenten zoals spinazie, postelein, zuring, andijvie en rabarber. Maar ook knolgroenten zoals bieten, raapstelen en knolselderij. Beperk het consumeren van sterke zwarte thee, ijsthee, chocolade en chocolade producten. Als ook sojabonen en alles waar sojameel in is verwerkt.

Dit betekent dus niet, dat je deze producten nooit meer mag eten of drinken, maar beperk het nuttigen ervan wel. Als je al deze voedingsmiddelen zou schrappen, zou de voeding te eenzijdig worden en onvoldoende essentiële vitamines en mineralen bevatten.

Eet minder vlees

Een ander advies is om het eten van dierlijk eiwit te matigen. Dierlijk eiwit zit in vlees, vleeswaren en in zuivelproducten. Dus in kaas, boter, yoghurt, karnemelk, melk, vla en dergelijke. Voor wat betreft de zuivelproducten, is het advies om niet teveel, maar ook niet te weinig te eten. Eet hooguit 3 keer per week vlees bij de maaltijd. Neem niet meer dan in totaal 100 gram eiwit per dag. Bij het verwerken van dierlijk eiwit in ons lichaam komt er namelijk meer calcium vrij, terwijl de uitscheiding van citraat verminderd wordt. En citraat is juist belangrijk om de vorming van kristallen in de urine tegen te gaan.

Eet citrusvruchten

Citrusvruchten zoals sinaasappelen, grapefruit en citroenen zouden preventief werken tegen nierstenen. Maar eet geen sterfruit (dit is een lange doorschijnende gele vrucht), omdat deze vrucht veel oxaalzuur bevat. Ook vruchten als bosbessen, mandarijnen, aardbeien, frambozen, bramen, rode bessen kunnen problemen veroorzaken vanwege het oxalaatgehalte. Voorkom dat je een enorm grote hoeveelheid vitamine C inneemt. Te veel vitamine C zou de kans op nierstenen namelijk vergoten. Twee stuks fruit en tweehonderd gram groente per dag, levert je voldoende vitamine C. Een Vitamine C tablet is dan niet meer nodig.

Matig met zout

Zout kan de uitscheiding van calcium in de urine stimuleren. Wees daarom matig met het toevoegen van zout aan je eten. Maar ook zoute voedingsmiddelen zoals soep in blik, chips, kant-en-klaar maaltijden en allerlei pakjes en zakjes voor het maken van soepen en sauzen zitten vaak boordevol zout. Let hier dus ook op. Ook kaas bevat veel zout.

Erfelijkheid?

Nierstenen kunnen erfelijk zijn. Hoewel de meeste Nederlanders ongeveer hetzelfde eten, maakt niet iedereen een niersteen. Van steenvormers weten we dat ze vaak familieleden hebben die ook eens een niersteen hebben gehad. Dit wijst waarschijnlijk op een urinesamenstelling die te weinig of niet goed werkende kristalgroei-remmende stoffen (eiwitten en/of zuren) bevat.

 

Bronnen: Nierstichting, meandermc.nl en LUMC.nl

1 reactie

  1. Anoniem 1 november 2016 at 16:14

    Ik ben blij met deze uitleg

    Beantwoorden

Darmonderzoek: bent u al aan de beurt?

Voer uw geboortejaar in en reken uit wanneer u in aanmerking komt voor het RIVM bevolkingsonderzoek.

Doe de test