PDD-NOS, een onbegrepen stoornis

Onderzoekers gaan ervan uit dat meer dan 1% van de Nederlanders (zo’n 190.000 mensen) een autismespectrumstoornis heeft. Hiervan heeft 14% klassiek autisme en 86% het syndroom van Asperger of PDD-NOS. Wat is PDD-NOS eigenlijk, en wat is de oorzaak ervan?

Wat is PDD-NOS?

PDD-NOS staat voor Pervasive Developmental Disorder Not Otherwise Specified. In het Nederlands betekent dat: Pervasieve Ontwikkelingsstoornis Niet Nader Omschreven. Het is een categorie van de autismespectrumstoornissen (ASS). Dit houdt in dat het een stoornis is, waarbij zich beperkingen voordoen op een verschillende ontwikkelingsgebieden. De beperkingen treden vooral op in de sociale ontwikkeling. Bij deze aandoening zijn er wel kenmerken van autisme aanwezig, maar onvoldoende om van autisme te spreken.

In het autismespectrum vallen, naast PDD-NOS ook:

  • (Klassiek) autisme.
  • Syndroom van Asperger.
  • Rett-syndroom.
  • Desintegratiestoornis van de kinderleeftijd.

Oorzaken van PDD-NOS

De exacte oorzaak is (nog) niet bekend. Maar men heeft wel geconstateerd dat er een aantal factoren een rol spelen:

  • Erfelijkheid
    Uit verschillende onderzoeken is gebleken dat in 9 van de 10 gevallen, er sprake is van aangeboren erfelijke factoren. In de familie van kinderen met PDD-NOS komen vaak varianten van autismespectrumstoornissen voor in verschillende gradaties. Er is niet één gen verantwoordelijk voor het ontstaan van PDD-NOS, maar een combinatie van meerdere genen.
  • Hersenen
    Uit andere onderzoeken is naar voren gekomen, dat de hersenen van mensen met autisme een groter volume en afwijkende vorm kunnen hebben. Daarnaast blijken bepaalde hersengebieden niet goed te functioneren, maar ook de verbindingen tussen hersengebieden zijn anders. Er bestaat wel twijfel over oorzaak en gevolg.
  • Overige
    Schadelijke invloeden tijdens de zwangerschap (zoals het in contact komen met lood, zink of een infectie zoals rodehond) zouden autisme kunnen veroorzaken. Maar ook de leeftijd van de ouders speelt een rol. Naarmate iemand ouder wordt, blijken de genen minder stabiel te worden. Men ziet dat autisme vaker voorkomt bij oudere ouders.

Symptomen

Mensen die PDD-NOS hebben ervaren problemen op de volgende 3 ontwikkelingsgebieden:

  • Sociale omgang
    Iemand met PDD-NOS is vaak erg op zichzelf of teruggetrokken. Daarnaast is een kenmerk dat iemand weinig met anderen deelt en alleen contact zoekt, wanneer hij of zij hulp nodig heeft van de ander.
  • Communicatie
    Non-verbale communicatie is vaak moeilijk. Tevens is de taalontwikkeling vaak laat, of in een ongewone volgorde op gang gekomen.
  • Stereotiepe interesses en gedrag
    Dit kan bestaan uit het helemaal opgaan in een bepaalde activiteit, zodat nergens anders aandacht meer voor is. In hun gedrag zijn vaak herhalende patronen te herkennen.

Kenmerken

Specifieke kenmerken die onder de 3 bovenstaande ontwikkelingsgebieden vallen zijn:

  • Moeite met het herkennen van emoties bij iemand anders.
  • Het moeilijk vinden om vriendschappen met leeftijdsgenoten aan te gaan.
  • Soms een wat onhandige, stijve motoriek.
  • Figuurlijke uitspraken heel letterlijk nemen.
  • Erg op details letten.
  • Overgevoelig voor zintuiglijke prikkels.
  • Koppig en driftig zijn. Dit komt door angst of onbegrip.
  • Het lastig vinden om te schakelen van de ene activiteit naar de andere.
  • Presteert bij het ene vak heel goed, bij het andere juist niet.
  • Kan een heel goed geheugen hebben voor feiten en data.
  • Goed kunnen letten op details en het opmerken van fouten in details
  • Sterk ruimtelijk inzicht hebben.
  • Ergens niet mee stoppen tot dat het af is.
  • Gedreven zijn in het bereiken van perfectie, orde en systematiek.
  • Een groot rechtvaardigheidsgevoel en heel eerlijk.
  • Niet laten meeslepen door emoties.

Behandeling van PDD-NOS

  • Inzicht
    De behandeling helpt mensen om inzicht te krijgen in hun gedrag. Ze leren hun sterke kanten en kwaliteiten beter benutten, om hun zwakkere kanten te ondersteunen.
  • Medicatie
    Er bestaan geen medicijnen die de sociale en communicatieve problemen laten verdwijnen. Wel kunnen medicijnen helpen als er bijkomende problemen zijn zoals hyperactiviteit, agressiviteit, woede-uitbarstingen of chaotisch en ongericht gedrag. Medicijnen kunnen in die gevallen de hanteerbaarheid, de toegankelijkheid en de leerbaarheid vergroten.
  • Behapbaar maken van de prikkels van buitenaf
    Dit kun je bewerkstelligen door:- Verminderen va het aantal prikkels.
    – Structuur aanbrengen in de dagelijkse gang van zaken.
    – Regelmaat voor vaste activiteiten aanhouden.
    – Moeilijke taken verdelen in kleinere, meer overzichtelijke taken.
    – Duidelijk zijn in het communicatienet als voorspelbaar en consequent zijn.

Door al deze dingen zijn er veranderingen mogelijk in de aard en ernst van de symptomen.

Is PDD-NOS te genezen?

Van PDD-NOS werd altijd aangenomen dat deze aandoening onveranderlijk is. Echter, hier komt men nu voorzichtig op terug. Vooral voor kinderen met deze stoornis lijkt de toekomst rooskleuriger. Uit een onderzoek van het Erasmus MC-Sophia is gebleken dat in de puberteit de symptomen kunnen verergeren, maar ook verminderen. Dat is afhankelijk van het IQ van het kind. Hier is nog veel onderzoek voor nodig.

 

Bronnen: hersenstichting.nl, autisme.nl en hulp-pddnos.nl